NETFLIX STAND-UP KOMEDİSİ
Vay canına Gad!
- Hazırız. - Tamam mı? Çıkıyor muyuz?
Gad! Gad!
Hanımlar beyler, Gad Elmaleh!
Montreal!
Sağ olun!
Çok etkilendim. Burada olmak harika.
Montreal’de olduğum için çok mutluyum.
Sonuçta birlikte bir tarihimiz var.
Montreal’de birkaç yıl yaşamışlığım var, evet.
Montreal günleri güzeldi.
Kanada pasaportum vardı.
Evet, Kanada pasaportu. Müthiş.
Fas pasaportum da var.
Hayır, bir dakika.
Onu kullanmıyorum.
Fas kökenimle gurur duyuyorum.
Ama takdir edersiniz ki şu aralar...
üzerinde Arapça altın harfler olan kocaman yeşil bir pasaportla
Amerika gümrüğünden geçip
“Komedyenim.” demek pek mantıklı değil.
ABD’ye ilk geldiğimde memur geliş sebebimi sormuştu.
“Komedyenim.” demiştim.
O da bana, “Bir fıkra anlatın.” demişti.
“Neden?” “İşinizin bu olduğunu kanıtlamak için.”
O günden beri ne zaman sorsalar
“Makat uzmanıyım.” diyorum.
“Göstereyim mi?”
ABD çok karışık bir yer. Orada son dönemde çok iş yaptım.
Vize almak çok meşakkatli.
Eskiden genel bir çalışma vizesi alırdınız.
Şimdi belirtmeniz lazım.
Mesela benim stand-up komedyeni vizem var.
Ayakta durmaya, önünüzde dikilmeye iznim var.
Espri yapabilirim ama dans edemem.
Dans edersem göçmen bürosundan gelip
“Dans mı ettiniz? Benimle gelin.” diyorlar.
“D2 dans vizenizi göreyim.”
Gittikçe zorlaşıyor.
Ama Amerikalılar süper. Size karşı ilgililer.
Sürekli nereli olduğunuzu soruyorlar. Azıcık kibirli bir tonla.
Nereli olduğunuzu sorarken genelde böyle “Nerelisiniz?” diyorlar.
“Nerelisin bakayım küçük barbar?”
“Nerelisin? Sana yardım ederiz. Amerikalıyız biz.”
“Nerelisiniz?”
Değişir. Ne zaman “Fransa” desem
Amerikalılardan hep tuhaf yanıtlar alırım.
“Demek Fransa.
Geçen sene...
kuzenim...
İtalya’ya gitmişti.”
O başka ülke.
Dilleri, hükûmetleri falan başka.
Fas’ın bahsini açmıyorum bile.
Fas haritada nereye düşer, zerre kadar fikirleri yok.
“Fas, Morocco yani.” Bazen “Ha, Monako diyorsun.” derler.
“Hayır,” derim, “o daha sonra geldi.”
Ama ilginç.
Herkes neden İngilizce stand-up yapmak için ABD’ye gittiğimi soruyor.
Fransızlar, “Ne gerek vardı yahu!” diyor.
Evet. Fransız seyircimi çok seviyorum.
ABD’de Amerikan tarzı bir cevap veriyorum:
“Kendime meydan okumak için.”
Aptallar.
Her gece bir komedi kulübünde çıktım.
Avrupa’dan, hatta Quebec’ten bile farklı.
ABD’de insanlar önünüzde yemek yiyor.
En büyük zorluk İngilizce olur, demiştim.
Hayır, en büyük zorluk yerken gülmeye çalışan birinin önünde komiklik yapmak.
Amerikalılar aklını yemekle bozmuş!
Turnede çok acayip şeylere şahit oldum. Yemek yarışmaları var!
Avrupa’da en iyi yemek yapanlar yarışır.
Ama orada “En iyi kim yutuyor?” yarışması var.
Ne akla hizmet 19 sosisli yersin?
“Bunu niye yapıyorsun? Mide fesadı geçireceksin! Dur!”
Çok ilginç gerçekten.
Dürüst olayım, herhâlde Amerikan rüyasını yaşamak istedim.
Çocukluğumdan beri düşünü kurardım.
Kazablanka’da çocuktum,
babam beni plaja götürür,
Atlantik Okyanusu’nu gösterirdi: “Bir gemi alırsan...”
Yaşım beş. Gemi falan alamam.
“Bir gemi alıp dümdüz gidersen...
Amerika’ya varırsın.”
Kelimelerin şiirselliği,
uzaklara seyahat fikri beni büyülerdi.
Amerikan rüyası fikrini o aşıladı bana.
Ama merak etmeden duramazdım, acaba okyanusun diğer tarafında
Amerikalı bir baba da...
oğluna Fas rüyasından bahsediyor muydu?
Sanmıyorum.
“Baba, orada ne var?” “Hiç bilmiyorum.”
Ama bir yandan Amerika’yı büyüleyici buluyoruz. İtiraf edelim.
“Yok canım.” falan diyoruz.
Ama yapmayın, seviyoruz!
Geçen hafta New York’ta NYPD tişörtü alan birkaç Fransız gördüm.
“New York Polis Departmanı.”
Fransızlar, Fransa’da polisleri sevmez.
Ama New York’ta “Bruno, ‘NYPD.’ Güzel, değil mi?” oluyorlar.
Sanmıyorum ki Amerikalılar Paris’e gitsin
ve Fransız polisi tişörtü alsın.
Hiç sanmıyorum.
Amerikalılar Paris’e gidince filmlerdeki klişeleri görmek istiyor.
Arnavut kaldırımlı, dar sokaklar.
Ay ışığında akordiyon çalan bir ihtiyar.
Fonda bir şeyler yapan bir pandomimci.
Adamın biri, “Fonda pandomimci görmek istiyorum.” demişti.
Jambonlu tost yapan küçük fareler.
Paris’te 30 yıl yaşadım, hiç öyle sokak görmedim.
Ve pek tabii, Fransızca da bilmezler.
ABD ya da Kanada’da İngilizce konuşan birine
“Fransızca biliyor musunuz?” diye sorsanız der ki,
“Lisede iki sene Fransızca dersi aldım...
ama unuttum.”
İngilizce karmaşık bir dil. Öğrenmeye çalışıyorum.
Bu arada, İngilizce bilmiyorum.
Sadece baştan sona ezberlediğim İngilizce bir şov yapıyorum.
Tamamı senaryo yani!
Gayet iyi gidiyor, kulüpler hariç. Seyirciyle konuşunca sorun oluyor.
Kulüpte biri çıkıp bir şey deyince...
Bir gece Amerikan stand-up’larındaki gibi doğaçlama yapayım, dedim.
Ön sırada bir çift vardı.
“Ne kadardır birliktesiniz?” diye sordum.
Adam, “O benim kız kardeşim.” dedi.
Ben de, “Seks yine de iyi mi peki?” dedim.
İngilizce çok zor! Fransızca konuşanlar için cidden zor.
Yeni bir dil öğrenirken biri çıkıp muhakkak şunu sorar:
“Gad, bir şey sorabilir miyim? Fazla vaktini almayacağım.
Acaba... Acaba hiç İngilizce...
rüya görüyor musun?”
Evet, daha ziyade kâbus görüyorum.
İngilizce rüyalarımda millete daha yavaş konuşmalarını söylüyorum. Çok karışık.
İngilizce çok karmaşık! Söz dağarcığı, dil bilgisi...
“-mıştım, -miştim, yaptım, ettim.”
Doğru heceye vurgu yapmanız lazım ama kim bilir, o hece hangisi!
Mesela “vurgulama” kelimesinde vurguyu nereye yapacağımı bilmiyorum!
“VUR-gulama” mı, "vur-GU-lama" mı yoksa “vurgu-LAMA” mı?
Bilmiyorum.
Her neyse. "HER neyse." Bilmiyorum. "Her NEY-se!"
Çok karışık!
Oğluma beyzbol şapkası alayım, dedim.
Otelin kapı görevlisine saçmaladım:
“Kasket arıyorum.” dedim.
Evet, İngilizcede “tabut” demek.
“Ne zamana lazım?” diye sordu. “Hemen,” dedim, “Avrupa’ya uçuyorum.”
“Kaç tane?” “Bir bana, bir oğluma.”
Amerikalılardan yardım istediğinizde işler daha da karışıyor.
“John, ‘-mıştım’ mı yoksa ‘-tım’ mı diyorsun?”
“İkisi de olur.” diyorlar hep.
Çünkü onlar da bilmiyor.
Çok zor dostlarım. Belalı. Karmaşık.
Deyimleri öğrenmeniz lazım. Bir de aksanı.
Biz onlara yardım ederiz, ama doğru söylemiyorsak onlar bize etmiyor.
Bir gün New York’ta taksiye bindim.
“CFK Havaalanı'na lütfen.” dedim.
“J” yerine “C” dedim.
Çok ciddi bir hata değil yani.
Hâlâ biraz “J” sesi var.
Ama adamın ne istediğime dair hiçbir fikri yoktu.
“Beyefendi, ciddi misiniz?
New York’ta, içinde ‘F’, ‘K’ ve ‘havaalanı’ olan kaç yer biliyorsunuz?”
Yani nereden bahsettiğimi nasıl çıkartamaz? Deli mi ne?
“XFK” ya da “QFK” demedim sonuçta.
Taksi şoförü olsaydım ve siz “KFC Havaalanı’na.” deseydiniz...
sizi JFK’ye götürürdüm.
JFK’de bir KFC olduğunu bildiğim için değil!
Ne kastettiğini tahmin edebildiğim için!
Paris’te İngilizce konuşan birileri bana gelse
ben de “Kusura bakmayın.” desem...
Yani zaten durmam da mesela diyorum.
Klasik Parisli.
Size “Affedersiniz...” deseler,
sonra karıştırıp “iPhone Kulesi’ni arıyoruz.” deseler...
“O kuleyi bilmiyoruz.” demezsiniz yani.
Tutup Apple mağazasına götürmezsiniz. Ne kastettiğini anlarsınız!
Adamın Eyfel Kulesi’ne gitmek istediğini anlarsınız.
“CFK” dediğimi duyup aksanımı düzelten taksi şoförü
Hintliydi.
Sorun değil. Ona dedim ki, “Kardeş, ikimiz de göçmeniz.
Şurada birbirimize yardım etsek ya?”
“JFK’deki ‘cey’ kısmını doğru söylemiş olabilirsin
ama ‘havalanu’ dedin.”
Hiçbir şey demedim.
New York’taki Hintli taksicilere saygım büyük.
Nasıl bir telefon tarifeleri var...
hiç bilmiyorum.
Monolog için özel bir tarife olmalı. Kesin beleş.
Sürekli telefondalar.
Ve karşı taraf da asla ağzını açmıyor.
Arka koltukta oturuyorsun, sürekli böyle...
Karşı taraftaki de garibim...
Telefonda olduğunu fark etmiyorsun. Sanıyorsun ki seninle konuşuyor!
“Ne?” diyorsun. “Telefondayım!” diyor.
Sonra konuştuğu arkadaşına benim dedikodumu yapıyor!
Sesinden anlıyorsun. Böyle...
Bana ne ya. Uber çağırırım.
Uber de çok ilginç bu arada.
Ne zaman Uber çağırsam büyüleniyorum, ekrana bakıyorum...
Sizi almaya gelen adamların yaratıcılıkları sahiden büyüleyici.
Gerçek arabalarla yapılması imkânsız şeyleri o küçücük arabalarla yapıyorlar.
Bir caddeden diğerine atlıyor,
fır dönüyorlar, suyun üstünde gidiyorlar.
Sizi telefonla arıyorlar. Bu yeni çıktı.
“Alo, neredesiniz?”
Nerede miyim? Beni almaya amcam mı geliyor?
“Evdeyim, sizi bekliyorum.” “Tamam, geliyorum.”
“Biliyorum. Uygulama bunun için zaten.”
Bir keresinde çok acayip bir şey yaşadım.
Bir hanımla yemeğe çıkmıştım.
Ne var, ilk defa mı duyuyorsunuz?
Teşekkürler. İyi akşamlar.
Neyse Uber’ime bindim,
adam “Vardığımızda izin verin, size kapıyı açayım.” dedi.
“Hayır, hiç gerek yok.” dedim.
“Olmaz, iyi hizmet vermek istiyorum.
Bu benim işim ve işimi seviyorum.” “Peki.”
Hanımefendiyi aldık, restorana vardık.
Durdu, onu bekledim.
Ama unuttu.
Arka koltukta mal mal oturuyorum.
Kadın, “Ne oluyor?” dedi.
14. Louis gibi yaymış oturuyorum, “Kapıyı o açacak.”
Ülkesine göre değişiyor.
New York’ta ne güzel, yoldan taksi çevirebiliyorsun.
Montreal’de zor.
Paris’te daha da çılgın.
Taksi boş. Adam seni görüyor.
Ama durmuyor. Konsept bu.
Fas’taki iyice saçmalık.
Taksi boş değil, şoför yine de duruyor.
Takside zaten sekiz adam var!
O yüzden paylaşımlı Uber’i buldular.
Arabaya sıkışıyorsun...
Sebzeler falan var.
Gideceğin yere de o karar veriyor.
Bir dolu durak var.
“Rahat bırakın beni. Güzergâhım zaten belli.
Sekiz yerde duracağım, sana hangisi yakınsa orada inersin...”
Hayır!
Hayatınla ilgili her şeyi bilirler. Burası Fas.
Taksi şoförleri her şeyi bilir.
Geçende bir adres verdim, şoför “Amcanın evi!” dedi.
Nereden bildi?
Yürümeyi severim. Güzeldir.
Bugün biraz dolandım. Yürümeyi severim.
New York’ta da çok yürüyorum. Amerikalılara yol sormak çok zevkli.
Çok hoşlar, tatlılar.
Referans noktası hep Starbucks. Başka türlüsü mümkün değil.
Avrupa’da metrik ölçü vardır.
ABD’de ise ölçü birimi Starbucks.
Amerikalılar Starbucks demeden size adres tarif edemez.
“Düz gidin. Solda Starbucks göreceksiniz.
Sağa dönün. Bir üst sokakta iki Starbucks var. Sonra sola dönün.
Bir sokak daha gelecek. Devam edin.
Üst sokakta üç Starbucks var, sağ yapın.
Sonra Starbucks’ın olmadığı bir sokak var. Korkmayın. Devam edin.”
Paris’te de yol sormayı severim.
Parisliler çok benzersiz bir şey yaparlar.
Aradığınız sokağı sorduğunuzda size şarkı söyleyerek cevap verirler.
“Affedersiniz. Rue de la Paix’yi arıyorum.”
Rue de la Paix
Yanında karısı vardı. “Madeleine, sen biliyor musun?” Aynısını yaptı.
Rue de la Paix
Hatta şöyle dedi, “Başka bir tane biliyorum. O olmaz mı?”
“Hayır beyefendi. Ben Rue de la Paix’yi arıyorum.”
ABD’de insanları izlemek çok eğlenceli.
Amerikalılar sırada beklemeyi çok sever. Sebebini bilmiyorum.
İnsanlar her yerde sırada.
Bir dizi insan gördüler mi onlar da gidip sona eklenirler.
Bir defasında birine ne beklediğini sordum. “Sıramı.” dedi.
“Ne sırası?” “Bilmem.
Bir ara benim sıram gelecek ve bir şeyler olacak.”
“İyi ama neden?” “Gidersem yerimi kaparlar da ondan.”
Sıralarını kaybetmekten korkuyorlar.
Tek sıra hâlinde bekliyorlar. Her şey yolunda.
Oysa Fransa’da insanlar...
Fas’ta...
insanlar çember hâlde bekler.
Amerikalılar kibar ama. Bilhassa Paris’ten geliyorsanız.
Ama bazen biraz fazla zorluyorlar.
Yani şüphe uyandırıyor.
New York’ta bir mağazada adamın biri “Hoş geldiniz.” dedi.
“Nasılsınız? Benim adım Jason.
Bir ihtiyacınız olursa çekinmeyin, sorun.
Size seve seve yardım ederim.”
“Jason, abartma istersen.” dedim.
“İkimizi de gereksiz bunaltıyorsun.”
Ama eleman o kadar hevesli ki!
Bir şey sordum, mağazada koşmaya başladı!
İnsanlar durdurmaya çalışınca “Olmaz, bu beye yardım ediyorum!” dedi.
“Jason, hop, yavaş yahu.”
Aramak için depoya gitti, geri geldi.
“Çok üzgünüm, kalmamış.” dedi.
“Olsun.” “Hayır, çok üzgünüm.”
“Jason, hay sikeyim, tamam!
Sakin ol.” “Hayır, diğer mağazamızı arayayım.”
“Unut gitsin Jason!
Amma dert ettin ha!” “Olmaz, bırakın...”
Sonra Fransa’da asla duyamayacağınız bir şey söyledi:
“Bir daha bakayım.”
Fransa’da bir kere bile bakmazlar!
“Bakmadığım müddetçe o aradığınız bende yok.” derler.
ABD’de Fransızların deli olduğu bir mağaza var.
Adı Abercrombie.
Duymuş muydunuz?
Quebec’te yok henüz.
Size bakınca anladım. “Bizde yok.”
Abercrombie. Koku, belirsizlik.
Görmelisiniz, Abercrombie’de üstsüz genç erkekler çalışıyor.
Üst taraf çıplak.
Gömleklere bakıyordum, elemanın biri gelip şöyle dedi:
“Evet, o gömlek çok güzel. Ben de çok beğeniyorum.”
“Birini giyseydin o zaman?”
O kokulu mumlar yok mu! Herkes kafayı onlarla bozmuş.
Her yer mum. Çok sofistike. Havalı.
İnsanlar güzel kokuyor diye mum alıyor.
“Mum yaktın mı?” “Mum yak.”
“Mağazada her yer mumdu. Müthiş!”
“Sana ne almış?” “Mum.” “Sahiden mi?” “Evet, büyük bir mum.”
“Yemeğe gittik, mum yaktılar.”
“Yatmadan önce mumu söndürdük.”
Varsa yoksa mum. Harika.
Her yer mum doldu, her çeşit sofistike koku mevcut.
Geçen gün Paris’te bir dükkâna girdim.
Bir mum gördüm. Kokusunun adı “Alaska’da Pazartesi Sabahı”ydı.
Orada hiç bulunmadım.
Kokladım ve “Alaska belki, ama pazartesi?” dedim.
“Salı gibi kokuyor, hanımefendi.”
Hipster icatları, değil mi?
Hipster. Bohemlik.
Dünyanın her yerinde pıtrak gibi çoğaldı bu tür dükkânlar.
İki gömlek, bir mum, bir bisiklet, bir kuzu bacağı satıyorlar.
Nedir bu Tanrı aşkına?
“Merhaba. Scooter var mı?” “Hayır, ama pasta var.”
Çok tuhaf yahu.
Daha da sofistike bir hâl alıyor.
Ama sorun yok. ABD’de her şey farklı.
Burada, yani Quebec’te ve Fransa’da insanlar yolda size bir şeyler sorar.
Ellerinde not altlıkları olan insanlar bir şeyler sorar.
Sizden para ya da imza isteyen dernekler, kuruluşlar.
Bir şeyler isteyen bu insanların
bir ortak noktası var: Beden dilleri.
Anlamlandırmaya çalıştım.
Vücutları size doğru gelmek istiyor ama zihinleri “Yapma!” diyor.
Beden dilleri çok ilginç.
“Affedersiniz, biz bir derneğiz, iki dakikanızı alabilir miyiz?
Çünkü balinalar için yaptıklarımız, bir bakıma hayattan aldıklarımızı geri...”
Ya da karşıdan size doğru gelirler.
Ta ki çarpışıncaya dek!
Sonra sizinle geri geri yürürler: “Yapmaya çalıştığımız...”
Bu insanlar eğitim falan mı alıyor?
İngilizce stand-up’la New York’ta yeni bir hayata başladım.
New York çılgın bir şehir. Her şey çok hızlı.
Ama sorun yok. Bir sürü yeni arkadaş edindim.
Özgürlük Heykeli’ni görmeye gittim.
Fransa’nın ABD’ye hediyesini görmeyi çok istiyordum.
Fransızlar Amerikalı dostlarına neden heykel vermiş acaba?
Belki uzun zamandır tanışıyorlardı.
Hani olur ya, çocuklarınız zengin arkadaşlarının yaş gününe davet edilir.
Her şeyleri olduğu için ne alacağınızı bilemezsiniz.
Şöyle demişlerdir: “Amerikalılara ne verebiliriz?”
“Ne bileyim...”
“Ücretsiz sağlık hizmeti?” “Hayır, hoşlarına gitmez.”
“Bilmiyorum.” Teşekkürler.
Alkışın seyri bir garipti.
Arkada başlayıp merkeze ilerleyen bir dalga gibiydi.
Sonra balkondakiler bakıştı: “Alkışlayacak mısınız?”
“Canım istemiyor. Şov güzel olmasına güzel ama ben kendi ritmime bakarım.”
“Ritm!”
Quebec’te kelime sonlarını yutmak çok önemlidir.
"Sosyalis" ve "profesyonalis".
Quebec’liler o yuttukları
kelime sonlarıyla ne yapıyor acaba?
Muhtemelen geri dönüştürüyorlar.
Cidden! Fransızca ici’yi alıyorlar,
başka bir kelimeden de iki T’yi, oldu sana icitte.
Toplantıdalar ve biri diyor ki,
“Bence heykel çok iyi olur.
Şöyle dev gibi, erkeksi, başında tacı olan,
iPad ya da meşale tutan biri.
Bence çok severler.
Parizyen bir hava da veririz.
Çok güzel olur.”
Sonra Fransızlar bunu Amerikalılara göndermiş. Amazon Prime’la.
Amerikalılar Amazon’dan şöyle bir e-posta almış:
“Bunu sevenler Eyfel Kulesi’ni de sevdi.
İlginizi çeker mi?”
New York’ta bir ev buldum, ki zor iştir.
Amerikalı değilseniz daha da zor.
Emlakçının biri beni gezdiriyordu.
Bir gün dedim ki, “Bunu beğendim ama düşünmem lazım.”
Dedi ki, “Olmaz, hemen karar vermeniz lazım.”
“Biraz düşüneyim!” “Olmaz.
Çok ilgilenen biri daha var.”
New York’ta çok ilgilenen biri hep vardır.
Paris’te de. Her yerde.
Kimdir o, bilmiyorum.
Bir gün bu adama sormak istiyorum.
“Bu kadar daireyi ne yapacaksın? Delirdin mi?”
Emlakçı sonra dedi ki, “Altı aylık kirayı peşin alıyoruz.”
İnsanın basireti bağlanıyor. “Peki!”
Sonra dedi ki, “Dokuz tane de referans mektubu istiyoruz.”
Toplamda tanıdıklarım dokuzu bulmuyor!
“Sen onlardan biri olur musun?” diye sordum.
“Sen, Uber şoförü...”
Sonra aklıma, annemin bir kuzeninin Brooklyn’de yaşadığı geldi.
Anneme onu arasam mı diye sordum.
“Olmaz! Sakın ha! O olmaz!” dedi.
“Niye ki anne?” dedim. “Yaşlı ve dahası şizofren.” dedi.
“Daha iyi ya!” dedim. “Daha çok insan olur.”
Bugün bir arkadaşımın evine gittim.
Evini yeniliyor.
İnsanlar “Eskiden şöyleydi” diye anlatır bazen.
Ama umurunuzda değildir. Sadece kahvenizi içmek istersiniz.
“Bak, nasıldı, biliyor musun, eskiden hiç böyle değildi.”
“Bana ne? Daha önce görmedim. Şimdiki hâli iyi işte.”
“Hayır, bilmen lazım...
Burada yaptıklarımıza inanamazsın.
Mutfak diğer taraftaydı.
Şu anda oturduğun yerde, bak bu çok hoşuna gidecek,
tam orada bir duvar vardı. Çılgınca, değil mi?”
“Değil.
‘Çılgın’ın anlamı o değil.”
Sonra karısı geldi.
“Jessica’yla tanıştınız mı?” “Evet.”
“Eskiden böyle değildi.”
“Bir taraflarını yaptırmış, belli oluyor.”
Daha önce tecrübe etmediğiniz şeylerle ilişki kuramazsınız.
İyi bir kıyas mı, bilmiyorum,
birisi tanımadığınız birinin öldüğünden bahseder.
Ne hissedeceğinizi bilemezsiniz.
Çok üzüldüm dersiniz ama aslında umurunuzda değildir.
Bilhassa o kişinin 98 yaşında, uykusunda öldüğü söylendiğinde.
“Kes sesini. Rahat bırak beni.” demek istersiniz.
Fransızcayı yeniden işitmek güzel oldu.
ABD’de bazen özlüyorum çünkü.
Arabada dinlediğim bir CD var.
Oynat tuşuna basınca adamın biri “Yürüsene hıyar!” diye bağırıyor.
Sakinleştiriyor.
İyi hissediyorum.
ABD ile ilgili anlamadığım bazı şeyler var.
Hele şu sporu asla anlamıyorum.
Deniyorum. Akdenizliler, Fransızlar, Avrupalılar.
Hepimiz beyzbolu anlamaya çalışıyoruz.
Kanadalılar biraz anlıyor. Takımınız var.
Ama numara yapıyorsunuz. Anladığınız falan yok.
Bu adamlar ne yapıyor, anlamıyorum.
Deniyorum ama çok sıkıcı. Hiçbir şey yaptıkları yok.
Topa vuruyor, sonra duruyorlar, sonra böyle yürümeye başlıyorlar.
“Ne yapıyorsunuz arkadaşım?”
Arkadaşlarımdan biri şey dedi, “Ama canlı izlemen lazım!”
Beni New York’ta Mets'in stadyumuna götürdü.
Ama aynı şey: Sıkıcı ama canlı.
Maçı izliyorduk, bir noktada dönüp şöyle dedi:
“Hadi gidip sosisli ve pizza alalım.”
25 dakika ortalıkta yoktuk.
Geri geldiğimizde sahadaki eleman şöyle duruyordu.
“Jerry, oyunu duraklattılar falan mı?” dedim.
Bir futbol maçını 25 dakika izlemeseniz neler olabilir, düşünebiliyor musunuz?
İki oyuncu satarlar be!
Belki biri ölür! Belki seyirci sahaya iner.
Belki dört gol atılır.
Sevimli tek şey var, o da kameranın yakaladığı öpücükler.
“Öpüşen çiftler, çok şeker!”
Amerikalılar biraz utangaç ama çok tatlılar.
Kamera onlara dönünce
bakışıp şöyle diyorlar: “Bizi çekiyor! Hadi öpüşelim.”
Öpüşüyorlar, Amerikalılar çığlık çığlığa.
Bunu Fransa’da düşünebiliyor musunuz?
Çiftler kim bilir, ne yapardı?
“Canım, bizi çekiyorlar. Yapmamız lazım.”
25 dakika yoktuk.
Hatırlıyorum, babamla maç izlerdik. Git bir bira kap, derdi.
Yengeç adımlarıyla mutfağa giderdim.
Bir şey kaçıracağım diye ödüm kopardı!
Ama Amerika kültürüne dâhil olmaya çalışıyorum.
Arkadaşlarım beni bir biftek evine götürdü.
Konsept çok basit: Biftek evi.
Biftek mi istiyorsunuz, evi var.
Belli ki bunu diğer yiyecekler için yapmıyorlar.
Tavuk haneleri yok mesela.
Balık dairesi falan.
Pizza için kulübeleri var ama: Pizza Hut.
Amerika’ya özgü bir şey gördüm:
Adamın biri kadının karşısında diz çökmüş, elinde de küçük bir kutu,
artık nişanlısı mıdır, sevgilisi midir...
ona evlenme teklif ediyor.
Hayır, kusura bakmayın.
Restorandaki herkes aynı tepkiyi verdi.
Ben de duygusal bir tepki verdim.
Adı utanç.
“Böyle şeyler insan içinde yapılmaz.
Hele de biftek evinde! Ne yapıyorsun?
Kız neden ağlıyor sanıyorsun?”
Amerikalılara sordum: “Toplum içinde boşandığınız da oluyor mu?”
Komik olmaz mıydı? Garson, pastayla boşanma kâğıtlarını getiriyor.
“Evet!” Sonra herkes ağlamaya başlıyor.
Garson, “Hesabı bölüşeceksiniz herhâlde?” diyor.
Şimdi buradaki çiftler “Hiç de öyle olmuyor,” diyordur.
“O iş öyle değil.”
Turne inanılmazdı. Los Angeles dâhil olmak üzere bir sürü şehre gittim.
“Los Angèle!”
Quebec’lilerin şehirleri yeniden isimlendirmesi yok mu!
Kafalarına nasıl eserse öyle telaffuz ediyorlar.
“Bos-TON” diyorlar ama “Washing-TON” demiyorlar.
Buna kim karar verdi?
“Los Angèle”, değil mi?
Los Angeles ilginç bir şehir.
İnsanın gözünü korkutuyor.
Herkes egzersiz yapıyor. İri ve kaslılar.
Egzersiz. Ben egzersiz yapmam.
Orada bizim vücut tipinden yok.
Hepimiz aynı vücut tipindeniz.
Baget bacaklar, kuskus göbeği.
Bu tipi orada görmezsiniz.
Bu vücut tipinde birini görürseniz bilin ki oralı değildir.
Fransız olduğu anlamına da gelmez. Eşarp takmıyorsa tabii.
Fransızlar eşarba neden bu kadar meraklı, bilmiyorum. Hep takarlar.
“Hava sıcak Mathieu!” “Olsun.”
Egzersiz yapmaları hoş tabii.
Plajda yakışıklı, zarif, güçlü, kaslı görünmek istiyorlar.
Bense üstümde kıyafetlerim varken iyi görünsem yeter.
Bir kadının yanında çıplak kalmışsanız
skora doğru gidiyorsunuz demektir, değil mi?
Biraz göz korkutucu.
En korktuğum şey o ilk gece kadının yanında horlamaktır.
O yüzden o ilk gece
TV’nin karşısında oturur, onun uyumasını bekler ve uykuya direnirim.
Sorun şu ki çok horlayan biriyseniz bunu önceden illaki belli edersiniz.
Çok horlayanlar belli oldu. “Evet, doğru.
Ben de kulübün bir üyesiyim.”
Ama TV’nin karşısındaysanız ve şu ses çıkarsa...
Ona dönüp “Ne oldu?” anlamında bakarsınız.
Bir keresinde, “Yavru köpek miydi o?” dedim.
Çok horluyorum dostlar.
Kibar kibar horlayan var mıdır, bilmiyorum ama ben domuz gibiyim.
Nasıl açıklanır, bilmiyorum.
Her seferinde ölüyorum sanki. O tip horlamayı duydunuz mu hiç?
Sanki her seferinde ölüyorum.
Her dört dakikada bir ölüyorum, geri geliyorum, sonra yine ölüyorum.
Şey dedikleri bile oldu: “Neredeyse suni teneffüs yapacaktım!”
Bir arkadaşım, “Neden maske takmıyorsun?” diye sordu.
“Ya maske taktığımı görürse?” dedim.
“Uyumasını bekle, sonra tak.” dedi.
“Ya gecenin köründe çişe kalkar,
beni de pilot maskesiyle görürse?”
“Sana bir sürprizim var! Pilotçuluk oynayacağız!
Pilot ve Prenses. Hazır mısın canım?”
Bundan neden bahsettiğimi bile bilmiyorum. Los Angeles diyorduk, sonra...
Montreal’de hep böyle oluyor.
İzleyici bana yönümü şaşırtıyor.
Kararı onlar veriyor. Çılgınca, değil mi?
Bir keresinde Fas’ta sahneye çıkmıştım.
Kadının biri fotoğrafımı çekmek istedi.
Spot ışıklarının parlaklığından ötürü şöyle yaptı.
Her seyirci farklı, şaşırtıcı ve büyüleyicidir.
Örneğin ABD’de
Fransızca’da rappel, yani bis dediğimiz şeye encore diyorlar.
Fransızca bir kelime alıp, İngiliz aksanı ekleyip
size anlamını açıklıyorlar.
“Encore. Anlamını biliyor musunuz?”
“Evet, biliyorum. Fransızca bir kelime, encore. Biliyorum.”
Aslında orada bunu yapmıyorlar.
Komedyenler, şarkıcılar performanslarını hep şununla bitiriyor:
“Teşekkürler, iyi geceler!” Sonra da gidiyorlar.
Bisin altında yatan fikir nedir?
Bir sanatçı gösterisini tamamlar, sonra kulise saklanır.
Yorgun olduğu için eve gitmiş numarası yapar.
Seyirci de sahneye geri gelmesini istiyormuş gibi yapar.
Seyirciyle sanatçı arasında danışıklı dövüş yani aslında.
Sanatçı kuliste, seyirci bağırıyor, “Bir daha, bir daha!”
Sanatçı da “Çok etkileyici! Ne yapsak?” diyor.
“Eve mi gitsem, sahneye mi çıksam?”
Sahneye geliyor, seyirci coşuyor.
“Bunu hiç beklemiyordum!” diyor.
Saçmalık.
Ama ABD’de farklı olduğunu bilmiyordum.
New York’taki ilk gösteriden sonra gittim, kulise saklandım.
Bir döndüm ki kimse yok.
Ben de eve gittim.
Los Angeles işte, değil mi?
Çok ilginç.
Los Angeles gözümü korkutuyor.
Arkadaşlarım beni bir restorana götürdü.
Orada her şey “en iyi”dir zaten. “O restoran en iyisi.”
Füzyona bayılırlar.
Kendi mutfakları olmadığından
başkalarından seçip karıştırıp “Bu bizim.” derler.
“Füzyon mutfağı. Füzyon.”
Biri şey dedi hatta: “Sana en iyi Japon kebabını yedireceğim.”
“Umarım en iyisidir.” dedim, “İkinci bir örneği olmasa gerek.
Çin kuskusu yok mu?”
Garson geldi.
Los Angeles'lı, film yıldızı, yakışıklı çocuk.
18 yaşında bir yakışıklı.
“Merhaba, nasılsınız?” Sanki sahneye çıkmış.
“Hangi kırmızı şarapları bardakla alabiliyoruz?” diye sordum.
“Benim favorim...” dedi.
“Hayır. Benim favorim.”
Kim restorana başkasının favori yemeğini yemek için gider ki?
Evliyseniz ve karınız
“Sen balık al, ben tavuk alayım, paylaşalım.” demiyorsa yani.
Lafı ağzınızda gevelersiniz.
“Güzel mi?” “Elbette. Bunu yememi sen söyledin.”
Eve dönerken, “Tavuk güzel miydi?”
“Tadı biraz balık gibiydi ama güzeldi.”
Salakça.
Neyse, garsona dedim ki, “18 yaşında bir Amerikalısınız.
Bana kırmızı şarap hakkında tavsiyede bulunmayın.
Meyve suyu hakkında tavsiye istersem sorarım.”
Mesaj atmayı seviyorum.
Biraz utangacımdır. Sahiden.
Sahnede rahatım ama gerçek hayatta mesaj atmayı seviyorum.
İstediğini söyleyip saklanabilirsin.
Yaşlandığım için mi, bilmiyorum
ama şu yeni emojileri hiç anlamıyorum.
Bir kıza mesaj attım: “Yarın akşam bir şeyler içelim mi?”
Şöyle yazdı: “Tabii. İspanyol dansçı, İspanyol dansçı,
iki havai fişek, dört kadeh şampanya,
yüzünü eliyle kapatan bir maymun...
kırmızı bir çift topuklu ayakkabı, oje, iki bina,
bir taksi ve bir patlıcan.”
Ne yapacağımı bilemedim. Ona bir ambulans çağırdım.
Kuzey Amerika’ya özgü bir şey var: Çıkma.
Çıkma.
Her tür ilişkinin bir adı ve yapısı var.
Avrupa’yla ilgili sevdiğim şey baştan çıkarma, oyun.
O bilinmezlik, o spontanelik.
Teşekkürler.
Harika. Adın ne?
Şu anda birazcık azdım.
Adın ne?
Nasıl? Johanne. Ah, “Jowanne”!
Beni düzeltti! Ben “Johanne” dedim, doğru da söyledim.
Ama Quebec’li olduğu için “Jowanne”.
Memnun oldum. Sevgilin mi?
Öyle mi? Ateşli bir gece olacak.
Ne iş yapıyorsun?
Gümrükte mi çalışıyorsun?
Johanne, bir şey sorabilir miyim?
Çiftlik ve hayvanlarla ilgili olan
o soruların her birini “evet” diye işaretleyen oldu mu hiç?
Cidden, hiç şöyle diyen oldu mu: “Evet, bir çiftliğe gittim,
et ve peynir aldım...
ve hiç aşı olmadım.
Ülkenize bayılıyorum!”
Böyle bir beyanda bulunan oldu mu?
Herkes beyan etmiyor. Köpekler burada devreye giriyor.
Kedilerin umurunda olmaz çünkü.
Sosis bile koklasa aksırır.
Havaalanında mı çalışıyorsun?
Ofistesin.
Ciddi işlerle meşgulsün.
Sorun çözüyorsun. Vay be Johanne.
Duygularım karışık.
İşin hem korkutucu hem heyecan verici.
Seni üniformalı hayal ediyorum,
bana yanımda güveç getirdiğim için bağırıyorsun.
Gördüğün en akla zarar şey neydi?
Sana en “Bunu valizine koyduğuna inanamıyorum.” dedirten şey?
Sandviç.
Johanne, Kanada polisiyle toplantıda.
“Bir sorunumuz var. Valizden sandviç çıktı.”
“Beyefendi, Quebec’e bir sandviçle girdiğinizin farkında mısınız?
Jambonlu, peynirli bir sandviçle?
Hiç koşer değil.”
Harikaymış, Johanne.
Erkek arkadaşın ne yapıyor peki?
Heavy metal davulcusu.
Bu şovu Fransa’da da gösterecekler, o sebepten çevireyim.
Hard rock davulcusu. Vay be.
Çok iyiymiş! Sahiden heavy metal yani?
Heavy metalci birine göre saçın azmış yalnız.
Sen icabına bakarsın o zaman. İnanılmaz bir çift!
Turneye çıkmadan önce valizini de topluyor mu?
“Hayatım, ne istiyorsan onu yap, istediğin her kızla yat.
Yeter ki valizine sandviç koyma.”
Johanne için kocaman bir alkış!
New York’taki ilk İngilizce şovumu
annem de gelip izlemek istedi.
Gelmek için uçağa bindi.
Annem İngilizce bilmez.
Ama şovum hakkında yorumda bulundu.
Annem işte. “Sen İngilizce bilmiyorsun ki.” dedim.
“Olabilir ama oğlumu biliyorum.” dedi.
İlk gece zordu.
Bilmediğim bir seyircinin önünde İngilizce performans sergiliyorum
ve hamburger yiyenler var.
Sahneden indikten sonra, “Anne, gösteriyi beğenmedim.” dedim.
“Hayır, hayatım.” dedi. “Sana sahneden öyle gelmiş.
Ben seyircilerin içindeydim. Çok daha kötüydü.”
Annem dünyanın en komik insanıdır. Bunun farkında da değildir.
Bir gün ablam uğradı, hastaydı. O sırada annem aradı.
Ablam açıp “Alo?” dedi. Annem hemen “Neyin var?” dedi.
Ablam da “Hastayım.” dedi. Annem hemen “Çabuk mutfağa git.
Sıcak su doldur, içine limon, tarçın, tuz at
ve kardeşine ver, hasta olmasın!” dedi.
Babam da komik bir tiptir.
İlginçtir.
Komiktir. Pek iletişim kurmaz.
Tipik Faslı baba. Hiç konuşmaz.
Sadece jest ve mimik.
Bu tehditkâr jesti bilen var mı?
ABD’de yapmayı denedim, allak bullak oldular.
İki ekol var. Biri “Böyle yapmamalısın.
Babanın seninle konuşup olan biteni açıklaması lazım.”
Bir de şu var.
“Bu ayakkabıyı yutturacağım sana." anlamına geliyor.
Tipik Faslı baba. Çocuklarına karşı tahammülsüz.
Saklambaç oynardık, bizi aramazdı.
Yemin ederim. “Gidin saklanın,” derdi, sonra işe giderdi.
Günlerimiz, gecelerimiz dolaplarda saklanmakla geçti.
En kötüsü de annemin, “Arasana şunları!” dediğini duymaktı.
“Sevmiyorum bu oyunu! Rahat bırak beni!” derdi.
Marakeş’te bir ev yaptırayım, dedim.
1987’den beri bitemedi.
Elektrikçim, dünyada başka kimsede olmayan bir sistem kurdu.
Dünyada, mikrodalga fırını çalıştırınca...
garaj kapısı açılan tek insanım.
Dedim ki, “Hamid, bunu nasıl becerdin?”
“Senin gibi yapıyorum,” dedi, “doğaçlıyorum, sonra duruma bakıyorum.”
Sadece Fas’ta olabilecek türden olaylar yüzünden
o ev beni hasta etti.
ABD’de çalışırken gerçek dışı telefonlar alırdım.
“Bay Gad, yüzme havuzu patladı.”
Benim için asıl sorun teknik ya da mekanik değildi.
Onlar halledilirdi.
Ama bu adam, havuzun patlayabileceği fikrine nereden kapılmıştı?
“Hamid yok muydu?” diye sordum.
“Vardı ama havuzdaydı.” dedi.
Gözümün önünden neler geçiyor, düşünsenize.
Birkaç gün sonra oraya gideceğim.
Seyahatten nefret ediyorum çünkü havaalanlarını sevmiyorum.
Havaalanında uçuşa ya beş dakikanız vardır, koşturursunuz
ya da beş saat bekler, canınıza kıymak istersiniz.
“Ne yapacağım bu kadar zaman?” Kafayı yersiniz!
En sinirimi zıplatan şey de seyahat yastıklarıyla gezen tipler.
Neden bilmiyorum, öylelerinden nefret ediyorum.
Bir de sanki seyahat yastığı takmamışlar gibi dolanmaları yok mu?
Sabah giyindikten hemen sonra mı takıyorlar bu yastıkları?
Seyahat yastığı, kullanmadan hemen önce koyulur.
Diş fırçasıyla böyle yapmazsın: “Daha sonra fırçalarım.”
Prezervatifle de. “Asla bilemezsin.”
Güvenlikten geçmeyi de sevmiyorum.
Johanne.
Röntgen cihazından geçerken o pozu vermek istemiyorum.
Bilirsiniz.
ABD’de cihazdan geçerken size bu pozu verdiriyorlar.
Üzerinizde, insanları öldürebileceğiniz herhangi bir şey olmadığını görmek için.
Ama bu makineyi kullanarak sizi öldürüyorlar.
15-20 sene sonra o makineden geçerken böyle titriyor olacağız.
“Sana ne oldu böyle?” “Röntgen cihazlarından
röntgen ışınına maruz kaldım.”
Cihazdan geçmeniz yetmez tabii, yine de üstünüzü ararlar.
Ben sinirlendiğim için “Tamam, ara üstümü.” derim.
“Ama önce beni yakalaman lazım.”
Üstümü aramaya başladığında, “Aman Tanrım!” derim.
Hatta biri sormuştu, “Cebinizde bir şey var mı?”
“Neden bakmıyorsun?” dedim.
En son birinci sınıfta uçtum.
Sağ olun. Kuzey Amerika’da olduğumu hatırlattınız.
Fransa’da olsak “Gerzek!” derlerdi.
Birinci sınıfta oturuyorum, salaş giyinmişim.
Üstümde beyzbol şapkası, kot ve koşu ayakkabısı var.
Adamın biri kötü kötü bakıyor.
“Bu beyefendi doğru sınıfta yolculuk etmiyor belli ki.”
Neden, bilmem ama hakkımı savunmak istedim.
Ona bir güzel sataşayım da hayatı boyunca
beni hatırlasın, dedim.
Birinci sınıfı ilk defa gören bir deli gibi davranmaya başladım.
Parasını verdiğim, biletin üstünde numarası yazan koltuğumu göstererek
ona sordum: “Buraya oturabilir miyim?”
“Birinci sınıfta seyahat etmiyorsanız hayır.” dedi.
“Kimseye söyleme. Buraya otursam kimin umurunda?”
Oturdum ve tuşlarla oynamaya başladım.
“Arka koltuklardan çok daha iyi!” dedim.
Adam, hostesi çağırdı.
“Bu adamın bileti birinci sınıf değil bence.
İsterseniz...”
Ben de hostesin arkasında böyleyim.
Hostes, “Özür dilerim ama biletinize tekrar bakabilir miyim?” dedi.
“Tabii.” dedim, “Ama şuraya gidelim, o görmesin.”
Bileti verdim, “Çok özür dilerim Bay Al... El...” dedi.
“Oluyor, biraz daha deneyin.” dedim.
“Kusura bakmayın. Yerinize geçebilirsiniz.” dedi.
Adama da dönüp “Sorun yok. Birinci sınıfmış.” dedi.
Hemen adama döndüm, şöyle dedim:
“Her şey yolunda, sorun yok.
Ona 20 papel verdim.”
Teşekkürler Montreal! Sağ olun!
Teşekkürler! Harikaydınız!
Teşekkürler!
Çeviren: Işıl Kocabay